مشاوره و مربی گری دو رویکرد محبوب هستند که هدف آنها کمک به مدیریت منابع انسانی و رشد، توسعه و دستیابی به پتانسیل کامل در یک محیط کاری است. برخی از افراد این دو رویکرد را با هم ترکیب میکنند و یا به جای یکدیگر به کار میبرند. با این حال، تفاوتهای مهمی بین مشاوره و مربی گری وجود دارد که قبل از تصمیمگیری در مورد مفید بودن هر یک نیاز است تا درک شوند.
در این مقاله از مدیرنو به این سوالات پاسخ میدهیم:
- تعریف مربیگری در مدیریت چیست؟
- اساس مربیگری در مدیریت چیست؟
- انواع مربیگری در مدیریت چیست؟
- شیوه یا سبک های مربیگری چند نوع است؟
مربیگری چیست؟
تعریف مربیگری در مدیریت چیست؟
مربیگری در مدیریت فرآیندی است که در آن مدیران با رویکردی حمایتی و توسعهمحور به کارکنان کمک میکنند تا مهارتها، تواناییها و عملکرد خود را بهبود بخشند. این رویکرد بر پایهی تعامل، بازخورد مستمر، گوش دادن فعال و ایجاد فرصتهای یادگیری شکل میگیرد. هدف مربیگری در مدیریت، توانمندسازی کارکنان برای حل مسائل، افزایش انگیزه ،بهبود بهرهوری و دستیابی به اهداف سازمانی است. مدیران بهعنوان مربیان، نقش راهنما را ایفا کرده و به جای صدور دستورات مستقیم، افراد را به تفکر مستقل، خلاقیت و رشد حرفهای تشویق میکنند.
اساس مربیگری در مدیریت چیست؟
اساس مربیگری در مدیریت بر ایجاد ارتباط مؤثر، اعتماد متقابل و توسعهی توانمندیهای کارکنان استوار است. این رویکرد مبتنی بر حمایت، هدایت و ارائهی بازخورد سازنده است تا کارکنان بتوانند مهارتهای خود را ارتقا داده و به حداکثر ظرفیت خود دست یابند. مربیگری بر گوش دادن فعال، پرسشگری مؤثر، تقویت انگیزهی درونی و ایجاد حس مسئولیتپذیری در افراد تمرکز دارد. مدیران بهعنوان مربیان، به جای ارائهی راهحلهای مستقیم، کارکنان را به تفکر خلاق، خودآگاهی و تصمیمگیری مستقل ترغیب میکنند، که در نهایت به بهبود عملکرد فردی و سازمانی منجر میشود.
انواع مربیگری در مدیریت چیست؟
مربیگری در مدیریت به انواع مختلفی تقسیم میشود که هر کدام متناسب با شرایط سازمانی و نیازهای کارکنان به کار گرفته میشوند. هر یک از انواع مربیگری در مدیریت که در ادامه شرح خواهیم داد، بسته به نیاز سازمان و کارکنان، میتواند به بهبود عملکرد فردی و سازمانی کمک کند.
برخی از مهمترین انواع مربیگری در مدیریت عبارتاند از:
- مربی گری اجرایی: برای مدیران ارشد و رهبران سازمان انجام میشود تا مهارتهای رهبری، تصمیمگیری و مدیریت استراتژیک خود را بهبود دهند.
- مربیگری عملکردی: با هدف بهبود عملکرد کارکنان در نقشهای فعلی آنها، بر توسعهی مهارتها و افزایش بهرهوری تمرکز دارد.
- مربی گری تحولآفرین: به ایجاد تغییرات اساسی در طرز فکر، نگرش و رفتار افراد کمک میکند و معمولاً در دورههای تغییر سازمانی به کار میرود.
- مربیگری مهارتی: بر توسعهی مهارتهای خاص، مانند مدیریت زمان، ارتباطات مؤثر یا حل مسئله تمرکز دارد و کارکنان را در کسب مهارتهای لازم برای موفقیت شغلی حمایت میکند.
- مربی گری تیمی: برای بهبود همکاری، هماهنگی و همافزایی در تیمها استفاده میشود و به اعضای تیم کمک میکند تا با کار گروهی بهتر به اهداف مشترک دست یابند.
- مربیگری زندگی: هرچند بیشتر در حوزهی فردی کاربرد دارد، اما برخی سازمانها از آن برای بهبود تعادل بین زندگی شخصی و حرفهای کارکنان و افزایش رضایت شغلی استفاده میکنند.
شیوه یا سبک های مربیگری چند نوع است؟
انواع شیوه و سبک های مربیگری در مدیریت به روشهای مختلفی تقسیم میشوند که هر کدام بسته به شرایط سازمان، نیازهای کارکنان و سبک رهبری مدیران انتخاب میشوند. هر یک از شیوه و سبک های مربیگری که در ادامه بیان میکنیم، بسته به موقعیت و سطح تجربهی کارکنان، میتواند تأثیر متفاوتی بر رشد و عملکرد آنها داشته باشد.
مهمترین انواع شیوه و سبک های مربیگری عبارتاند از:
1. مربی گری هدایتگر (Directive Coaching)
در این سبک، مربی نقش راهنما را دارد و به کارکنان دستورالعملهای مشخص و مستقیم ارائه میدهد. این روش برای کارکنان تازهکار یا در مواقعی که نیاز به راهنمایی سریع وجود دارد، مناسب است.
2. مربیگری مشارکتی (Collaborative Coaching)
در این رویکرد، مربی و کارکنان بهصورت مشترک به حل مشکلات و توسعهی مهارتها میپردازند. مربی بیشتر بهعنوان یک تسهیلگر عمل میکند و کارکنان را تشویق میکند تا ایدههای خود را ارائه دهند.
3. مربی گری تحولآفرین (Transformational Coaching)
این سبک بر تغییر نگرش، باورها و رشد شخصی کارکنان تمرکز دارد. مربی با الهامبخشی و ایجاد انگیزه، به کارکنان کمک میکند تا دیدگاههای جدیدی را در مورد خود و نقششان در سازمان توسعه دهند.
4. مربیگری غیرمستقیم (Non-Directive Coaching)
در این روش، مربی کمتر دستور میدهد و بیشتر از طریق پرسشگری و گوش دادن فعال، کارکنان را به کشف راهحلهای خودشان هدایت میکند. این سبک برای کارکنانی که تجربه دارند و نیاز به خودآگاهی و رشد مستقل دارند، مناسب است.
5. مربی گری تکلیفی (Task-Oriented Coaching)
این سبک بر انجام وظایف مشخص و بهبود عملکرد در یک حوزهی خاص تمرکز دارد. مربی بازخوردهای دقیق و کاربردی ارائه میدهد تا کارکنان مهارتهای خاصی را بهبود بخشند.
6. مربیگری حمایتی (Supportive Coaching)
این روش بر ایجاد انگیزه، تقویت اعتمادبهنفس و حمایت از کارکنان در مسیر رشد آنها تمرکز دارد. مربی نقش حامی را ایفا میکند و از کارکنان در عبور از چالشها پشتیبانی میکند.
شباهت ها و تفاوت های مشاوره و مربیگری در مدیریت
جدول زیر تفاوتها و شباهتهای مشاوره و مربیگری در مدیریت را نشان میدهد:
| موضوع | مربیگری (Coaching) | مشاوره (Consulting) |
|---|---|---|
| تعریف | فرآیندی برای توسعه توانمندیهای کارکنان از طریق هدایت، بازخورد و تسهیل یادگیری | ارائه راهکارهای تخصصی و پیشنهادات برای حل مشکلات سازمانی یا فردی |
| تمرکز | بر رشد فردی و حرفهای کارکنان از طریق کشف راهحلهای درونی | بر ارائهی دانش تخصصی و حل مشکلات مشخص |
| رویکرد | مربی بیشتر سؤال میپرسد و کارکنان را به یافتن راهحل هدایت میکند | مشاور معمولاً راهحلها را مستقیماً ارائه میدهد |
| مدتزمان | معمولاً یک فرآیند بلندمدت برای توسعه مستمر کارکنان است | معمولاً کوتاهمدت و پروژهمحور است |
| نقش فرد مقابل | کارمند یا مدیر باید فعالانه در یادگیری و حل مسائل نقش داشته باشد | سازمان یا فرد دریافتکننده مشاوره معمولاً نقش دریافتکننده دارد |
| سطح وابستگی | استقلال افراد را افزایش میدهد و آنها را به تصمیمگیری مستقل تشویق میکند | ممکن است سازمان به مشاور وابسته شود و برای حل مشکلات مجدداً از او کمک بگیرد |
| حوزه کاربرد | بهبود عملکرد، توسعه مهارتهای فردی و افزایش انگیزه | حل چالشهای سازمانی، ارائه راهکارهای تخصصی و تحلیل مسائل |
| مثال | کمک به یک مدیر برای بهبود مهارتهای رهبری از طریق جلسات مربی گری | ارائهی یک استراتژی جدید برای افزایش فروش شرکت |
تفاوت مربیگری و آموزش در سازمان
مربیگری ممکن است شبیه به آموزش دیده شود اما تفاوت این است که، آموزش شامل به اشتراک گذاری اطلاعات برای آموزش یک فرد است – و مدرس موضوع یا مطالب را بر اساس نیاز فرد تنظیم و ارائه می کند. در مقابل، مربیان اطلاعات یا بینش ارائه نمی دهند، بلکه صرفاً فضایی را برای افراد فراهم می کنند تا به پاسخ های مناسب برسند.
مزایای مشاوره و مربی گری چیست؟
- هر دو تکنیک های یادگیری موثری هستند که می توانند عملکرد فردی را بهبود بخشند.
- می توانند تعامل و حفظ کارکنان را افزایش دهند.
- پیاده سازی آنها در هر سازمان یا ساختار تجاری آسان است.
- آنها می توانند اعتماد به نفس و مهارت های بین فردی هر دو نفر را افزایش دهند و همچنین مهارت های ارتباطی و رهبری را توسعه دهند.
- می توانند روحیه و انگیزه را افزایش داده و جابجایی کارکنان را کاهش دهند.
- به سازمان ها کمک می کنند تا اهداف و مقاصد خود را محقق ساخته و نیازهای توسعه شخصی افراد را نیز در نظر بگیرند.
اصول موفقیت مشاوره و مربی گری در سازمان
با آشنایی با اصول مشاوره و مربیگری در مدیریت سازمان، می توانید احتمال موفقیت آن را افزایش دهید.
- اطمینان حاصل کنید که اعتماد، رازداری، احترام متقابل و حساسیت در طول فرآیند وجود دارد.
- با مرزها و قوانین اساسی موافقت کنید. مانند تعداد دفعات ملاقات، مدت زمان ارتباط، نقش های مختلف در فرآیند، روش های ترجیحی ارتباط و بازخورد، و نتایج مطلوب.
- به فرد اجازه دهید بدون اجبار، روابط را هدایت کند، اهداف و چالشها را شناسایی کرده و مسئولیت بازاندیشی و پیشرفت خود را بپذیرد.
در نهایت، اگر شما مشاور یا مربی هستید، همیشه در صورت نیاز به دنبال کمک یا مشاوره باشید. این فرآیند صرفاً یک ارتباط یکطرفه نیست و جلسات مشاوره و مربی گری فرصتی برای رشد و توسعه شما و همچنین فردی است که با او کار می کنید. توسعه مهارت های مشاوره و مربیگری می تواند هم مخاطب شما را بهبود بخشد و هم به شما در دستیابی به رشد شخصی کمک کند.
انواع مربیگری در سازمان چیست؟
در گذشته مشاوره و مربی گری فقط برای مدیران ارشد و در مدیریت شرکتها ارائه میشد؛ اما حالا این خدمات بهعنوان ابزاری برای توسعهی حرفهای یا شخصی به همه ارائه میشود. مشاوره و مربیگری وابستگی و ارتباط شدیدی با ابتکارات و تغییرات سازمانی دارد تا بهاینترتیب بتواند به کارکنان در قبول این تغییرات کمک کرده و همچنین به آنها کمک کند تا خود را طوری با این تغییرات منطبق کنند که با اهداف و ارزشهای شخصیشان سازگار باشد.
با توجه به همین استقبال و تغییرات رقم خورده در این حوزه هم هست که انواع مربیگری در سازمان متناسب با چالشهای سازمانی و شخصی ظهور کرده است. در ادامه انواع مربیگری در مدیریت سازمان را ذکر کرده و تشریح می کنیم:
مربیگری در مدیریت منابع انسانی
مربی و مشاور میتوانند روحیه، انگیزه و بهرهوری را بالابرده و همچنین میزان تغییر و یا تعویض منابع انسانی را کاهش دهند. کاری کنند که افراد احساس ارزش کرده و خود را با تغییرات بزرگ و کوچک سازمان مرتبط بدانند.
بهطورکلی ثابتشده که؛ اجرای انواع برنامههای مشاوره و مربیگری در مدیریت منابع انسانی سازمان بسیار محبوب است. چراکه مربیگری در مدیریت منابع انسانی باعث ایجاد تعادل بین اهداف عملی و اهداف عینی و واقعی میشود. این موضوع درحالیکه نیاز به پیشرفت شخصی کارکنان نیز در نظر گرفته خواهد شد . مربیگری در مدیریت منابع انسانی یک رابطه دو طرفه بین سازمان و کارکنان میباشد. که در آن هر دو طرف سود و مزایای قابلتوجهی را بهدست میآورند.
افرادی که در سازمانهای بزرگ کار میکنند، دیگر حاضر نیستند برای دستیابی به پیشرفت حرفهای به کارفرمایان خود متکی باشند.
مربی گری و مشاوره در امور اجرایی
بهتازگی تعداد زیادی از افراد حرفهای پدیدار شدهاند که خود را مشاور یا مربی اجرایی مینامند و خود را در بازار از مربی یا مشاور سازمانی جدا کردهاند. تفاوت اصلی بین مشاوره و مربیگری عملکرد سازمانی و اجرایی در این است که مربی یا مشاور اجرایی معمولاً:
- سابقه بیشتری در نقشهای حرفهای و اجرایی دارند.
- بهطور انحصاری با افراد موفق و یا آنهایی که پتانسیل موفق شدن را دارند کار میکنند.
- آنها پستی در سطح هیئت مدیره یا مدیرعامل یک شرکت پربازده و یا بسیار موفق دارند.
- پیشنهاداتی کاملاً محرمانه مطرح میکنند.
- با رهبران بالقوه یک صنعت و یا رهبران کسبوکارهای پربازده کار میکنند.
مشاوره و مربیگری در عملکرد سازمانی
بسیاری از افراد برای افزایش عملکرد سازمانی به دنبال یک مشاور و یا یک مربی هستند، نه به دلیل اصلاح یک مشکل عملکردی
بر اساس تجربه؛ مشاوره و مربیگری در سازمان می تواند بسیار موفق باشد اگر، پشتیبانی از مشاور یا مربی و اجرای تغییرات گفته شده در بهترین و کوتاه ترین شکل ممکن صورت گیرد.
پیشنهاد مطالعه: فرق بین کوچ و مشاور چیست؟
مربیگری و مشاوره در افزایش مهارت
مربیگری مهارت ها، شباهتهایی با آموزش یک به یک دارد.
مربیان و مشاوران رویکردی جامع برای پیشرفت شخصی را با توانایی تمرکز بر مهارتهای اصلیای که یک کارمند باید قادر به انجامشان باشد، را با یکدیگر ترکیب میکنند.
نقشهای شغلی با سرعت فزایندهای رو به تغییر است. برنامههای آموزشی سنتی معمولاً بسیار انعطافناپذیر یا عمومی هستند و نمیتوانند خود را با این نیازهای در حال تغییر، سازگار کنند. در چنین مواردی مربیگری یک به یک رویکردی انعطافپذیر، سازگار و بهموقع را برای پیشرفت و توسعه مهارتها ارائه میدهد.
نیازی نیست که حتماً افراد را از محیط کاری خارج کرده و در یک کلاس درس بگذاریم که شباهت بسیارکمی به محیطهای کاری دارد. می توانید از آموزش های درون سازمانی استفاده کنید.
مربیگری و مشاوره در امور شخصی
در طول دهه های گذشته، خدمات مربیگری رشد زیادی در بریتانیا، اروپا و استرالیا داشته. مربیان شخصی ممکن است بهصورت رو در رو کار کنند، اما روشهای مبتنی بر ایمیل، شبکه های اجتماعی و تلفن نیز بسیار رایج هستند. این مربیان و مشاوران برای آنهایی که میخواهند تغییر بزرگی در زندگیشان ایجاد کنند، بهطور حمایتی کار میکنند.
مربیان به مشتریان خود محیطی حمایتی و انگیزشی را ارائه میدهند تا بفهمند که از زندگی چه میخواهند و چگونه میتوانند به آرمانهایشان دست یابند و نیازهای خود را تحقق بخشند.
کلام آخر
هم مشاوره و هم مربیگری در مدیریت، روشهای مفید و مؤثری برای رشد شخصی هستند. با این حال، تفاوتهایی بین این دو رویکرد وجود دارد که میتواند هنگام تصمیمگیری برای اجرای شخصی یا در محیط کاری به درک آنها کمک کند. از طرفی میتوانید از بین انواع مربیگری در سازمان نیز بهترین انتخاب را داشته باشید.
اگر در سازمان خود نیاز به مشاوره کسب و کار دارید با کارشناسان ما تماس بگیرید .
منابع: highspeedtraining ، هیئت تحریریه مدیرنو
