تفاوت کوچ و منتور و مشاور چیست؟

کوچ، منتور و مشاور: درک و بهره‌برداری از تفاوت های کلیدی

من به‌عنوان یک مربی اجرایی، منتور و مشاور بازاریابی با استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای مختلفی کار کرده‌ام. مشاهدۀ من این است که دربارۀ تفاوت میان وظایف یک مربی اجرایی در مقایسه با منتور یا مشاور، سردرگمی زیادی وجود دارد. هر سه نقش برای کمک به رشد و بلوغ تیم یک استارتاپ حیاتی و منحصربه‌فرد هستند. در اینجا می‌خواهم برخی دیدگاه‌ها را دربارۀ نقش و مسئولیت‌های هر یک — مربی اجرایی، منتور و مشاور — و همچنین زمان و چگونگی همکاری با هرکدام برای رساندن شما و تیمتان به سطح بالاتری از عملکرد، به اشتراک بگذارم.

تفاوت کوچ (Coach)، منتور (Mentor) و مشاور (Consultant)

تفاوت کوچ (Coach)، منتور (Mentor) و مشاور (Consultant) در جدول زیر به طور خلاصه:

کوچ: آزادسازی پتانسیل رشد فردی و سازمانی

بیایید از مربی اجرایی شروع کنیم. مربی اجرایی یک حرفه‌ای دارای گواهی است که آموزش دیده تا به افراد کمک کند پتانسیل خود را آشکار کنند، با تمرکز بر توسعۀ مهارت‌های رهبری، ارتباطی و استراتژیک. از طریق جلسات منظم فردی، مربیان اجرایی مراجعان خود را راهنمایی می‌کنند تا بر موانع شخصی غلبه کنند، اهدافشان را روشن سازند و راهبردهایی برای رشد پایدار شخصی و حرفه‌ای بسازند.

علاوه بر جلسات منظم مربیگری، مربیان اجرایی از ابزارهای مختلف ارزیابی (مانند شاخص تیپ شخصیتی مایرز-بریگز، ارزیابی DiSC، آزمون شخصیت شناسی انیاگرام، ارزیابی نقاط قوت کلیفتون، و مدل Working Genius و غیره) استفاده می‌کنند تا به مراجعان خود درک ارزشمندی از وضعیت کنونی و فرصت‌های بالقوۀ رشد فردی ارائه دهند.

به‌عنوان یک مربی اجرایی، من این افتخار را داشته‌ام که با مدیران ارشد بسیاری همکاری کنم. مهم‌ترین دستاوردی که آن‌ها از این همکاری به‌دست می‌آورند، افزایش اعتماد‌به‌نفس و خودآگاهی است. یکی از جملات موردعلاقۀ من در مربیگری این است: «نمی‌توانی برچسب را از داخل بطری بخوانی.» مربیان اجرایی بازخوردی صادقانه و بی‌طرفانه ارائه می‌دهند درباره اینکه دیگران چگونه مراجعان آن‌ها را می‌بینند و چه اقداماتی می‌توانند انجام دهند تا رهبران مؤثرتری باشند.

مربیان اجرایی در پرسیدن سؤالات عمیق و تأمل‌برانگیز از مراجعان خود مهارت دارند (با استفاده از روشی به نام «پرسشگری قدردانانه»). مربی اجرایی را می‌توان مانند یک مربی شخصی برای توسعۀ مهارت‌های شغلی و رهبری دانست. آن‌ها برای گفتن اینکه چه کاری انجام دهید آنجا نیستند، بلکه به شما کمک می‌کنند تا چالش‌ها را تحلیل کنید، اهداف را روشن سازید و مهارت‌هایی برای ایجاد تغییرات پایدار بسازید. مربیان اجرایی معمولاً زمانی بیشترین ارزش را دارند که در حال پرورش یک رهبر با پتانسیل بالا باشند یا از فردی که تازه ترفیع گرفته حمایت کنند تا سرعت اثربخشی او در نقش جدید افزایش یابد.

منتور: انتقال دانش و خرد از طریق تجربه

منتورها بر اساس تجربیات شخصی خود راهنمایی ارائه می‌دهند و بینش‌هایی را از مسیر حرفه‌ای‌شان به اشتراک می‌گذارند تا به شاگردان خود در پیمودن مسیرهای مشابه کمک کنند. رابطه با منتور معمولاً غیررسمی‌تر از مربیگری یا مشاوره است و اغلب شامل حمایت بلندمدت می‌شود. منتورها از یک برنامۀ ساختارمند پیروی نمی‌کنند، بلکه داستان‌های شخصی خود را بیان می‌کنند، توصیه‌هایی ارائه می‌دهند و تشویق و دلگرمی می‌کنند.

مدیرانی که با یک منتور کار می‌کنند بیشترین بهره را می‌برند اگر منتور دارای دانش عمیق در حوزهٔ مربوطه باشد و آن‌ها به دنبال راهنمایی در مسیر شغلی یا مهارت‌های خاص باشند. اگر شما یکی از آن منتورهای باارزش بالقوه هستید، احتمالاً در میان مدیران جوان تقاضای زیادی برایتان وجود خواهد داشت. تجربهٔ من این است که قبل از پذیرفتن نقش منتوری برای شخصی که از شما درخواست می‌کند، باید خوب و عمیق فکر کنید. در اینجا چند عامل برای ملاحظه پیش از گفتن «بله» آورده شده است:

محدودیت‌های زمانی — چقدر زمان برای منتورینگ این فرد اختصاص خواهید داد؟ آیا مایلید جلسات منظم برنامه‌ریزی کنید؟ آیا این تعهد باز و بدون تاریخ پایان خواهد بود یا دارای مهلت مشخصی است؟
انتظارات — فردی که از شما خواسته منتورش باشید انتظار دارد از این رابطه چه بهره‌ای ببرد؟ این انتظارات بر چه پایه‌ای است (مثلاً تجربهٔ شما در یک حوزه خاص یا قرار گرفتن در نقش مشخصی)؟
هم‌سوئی و اعتماد — آیا این فرد پذیرای بازخورد است و متعهد به گوش دادن و پاسخ دادن به پیشنهادات شما هست؟ آیا می‌توان به او اعتماد کرد که گفتگوها را دربارهٔ افراد و مسائل مطرح‌شده محرمانه نگه دارد؟

من از منتورهای برجسته‌ای که با آن‌ها کار کرده‌ام سپاسگزارم. در مواجهه با مسائل حیاتی گوناگون به آن‌ها رجوع کرده‌ام و راهنمایی‌هایشان بی‌نهایت ارزشمند بوده است. این روابط به من آموخت که چه موقعیت‌هایی به‌ویژه برای درخواست کمک از یک منتور مناسب‌تر هستند (مانند تصمیم‌های دشوار شغلی یا مسائل چالش‌برانگیز مربوط به کارکنان).

مشاور: ارائه تخصص و راه‌حل

مشاوران، متخصصانی هستند که برای حل مشکلات مشخص کسب‌وکار دعوت می‌شوند. این مشکلات می‌تواند از ناکارآمدی‌های عملیاتی تا برنامه‌ریزی استراتژیک متغیر باشد. آن‌ها وضعیت را تحلیل و تشخیص داده و بر اساس دانش تخصصی خود راهبردها یا اقدامات پیشنهادی ارائه می‌دهند. برخلاف مربیان یا منتورها، مشاوران معمولاً بر بهبود عملکرد سازمانی تمرکز دارند نه بر توسعۀ فردی. به آن‌ها (اغلب با دستمزد بالا) برای ارائهٔ توصیه‌های مشخص جهت رفع این مشکلات پرداخت می‌شود.

یکی از تفاوت‌های مهم، درک رویکرد مشاور در مقایسه با کاری است که یک مربی یا منتور انجام می‌دهد. تمرکز مشاور بر حل یک مسئلۀ تجاری است. برخلاف مربیان اجرایی یا منتورها، مشاور به شما دقیقاً می‌گوید چه کاری باید انجام دهید و چرا. مربی یا منتور بر کمک به رشد حرفه‌ای یک مدیر تمرکز دارد تا او بتواند مسئولیت‌های بزرگ‌تری را بر عهده بگیرد. مشاور معمولاً بر داده‌ها و فرایندها تکیه دارد، در حالی‌که مربی و منتور بیشتر بر جنبه‌های کیفی و احساسی تمرکز می‌کنند. مشاور نمودارها و جداول به اشتراک می‌گذارد، در حالی‌که مربی و منتور داستان‌ها و تجربیات موفق را بیان می‌کنند.

هنگام انتخاب یک مشاور، باید تمرکز شما بر یافتن میزان مناسب تجربه و تخصص برای مسئله‌ای باشد که می‌خواهید حل کنید. پس از ترک شرکت eBay، من یک کسب‌وکار موفق مشاوره در زمینۀ استراتژی بازاریابی راه‌اندازی و اداره کردم که تمرکز آن بر مسائل برندینگ و جایگاه‌سازی بود. ما مشتریان برجسته‌ای داشتیم و کار بسیار خوبی برای آن‌ها انجام دادیم که مورد قدردانی‌شان قرار گرفت. اما می‌دانستیم باید تمرکزمان را بر حوزه‌هایی بگذاریم که در آن‌ها واقعاً مهارت داشتیم — اگر سعی می‌کردیم «مشاور همه‌فن‌حریف» باشیم، بی‌شک با شکست روبه‌رو می‌شدیم.

چرا به کوچ، منتور یا مشاور نیاز داریم؟

وقتی به برق‌کار نیاز دارید، لوله‌کش استخدام نکنید

زمان، پول و اعتبار ارزشمند خود و شرکتتان را با نادیده گرفتن تفاوت میان مربی اجرایی، مشاور، مشاور ارشد (adviser) و منتور هدر ندهید. در ادامه چند مثال واقعی آورده شده است:

رئیس بخش بازاریابی به دنبال بهبود توانایی خود در یافتن سرنخ‌های فروش واجد شرایط برای تیم فروشش بود. او تلاش کرد تا یک مربی اجرایی استخدام کند تا در حل این مشکل به او کمک کند. مربی اجرایی با درایت به این مشتری بالقوه گفت که بهتر است به‌جای آن، مشاوری را پیدا کند که در زمینهٔ شناسایی و جذب مشتریان احتمالی واجد شرایط برای تیم‌های فروش تخصص دارد. مدیر بازاریابی (CMO) می‌تواند بعداً برای توسعۀ حرفه‌ای خود از خدمات مربی اجرایی استفاده کند.

مدیرعامل (CEO) از مدیر بازاریابی تازه‌استخدام‌شده‌اش که با اهداف و استراتژی‌های شرکت هماهنگ بود، بسیار راضی بود. او از یکی از اعضای باسابقهٔ هیئت‌مدیره خواست تا به‌عنوان منتور برای مدیر بازاریابی عمل کند. عضو هیئت‌مدیره تجربهٔ مرتبطی در زمینهٔ بازاریابی نداشت و به مدیرعامل گفت تخصص او در منتورینگ یک مدیر بازاریابی با پتانسیل بالا نیست. او با دقت پیشنهاد داد که مدیرعامل یک مربی اجرایی باتجربه که در همکاری با مدیران بازاریابی تخصص دارد استخدام کند.

یک مدیر جوان و بلندپرواز می‌خواست روند پیشرفت شغلی خود را تسریع کند و نزد رئیسش رفت تا درخواست کند شرکت برای او یک مربی اجرایی استخدام کند. رئیسش توضیح داد که بودجهٔ توسعۀ حرفه‌ای آن‌ها محدود است. در عوض، رئیس با یکی از همکاران قابل‌اعتماد خود در شرکت صحبت کرد و آن همکار پذیرفت که به مدت یک سال منتور این مدیر جوان باشد (و پس از آن، توان مالی استارتاپ برای استخدام مربی اجرایی را مجدداً ارزیابی کنند).

چه به دنبال بینش‌های باتجربهٔ یک مربی اجرایی باشید، چه راهنمایی شخصی یک منتور، یا مشاورهٔ استراتژیک یک مشاور، درک این تمایزها برای بهینه‌سازی رشد شرکتتان حیاتی است. هر نقش، نقاط قوت منحصربه‌فردی دارد که می‌تواند مسیر پیشرفت سازمان شما و پویایی کلی فرهنگ آن را به‌طور چشمگیری تحت‌تأثیر قرار دهد. انتخاب فرد مناسب برای نقش درست در زمان درست می‌تواند تأثیر عظیمی بر موفقیت استارتاپ شما بگذارد. عاقلانه انتخاب کنید.

اگر نیاز به مشاوره کسب وکار دارید می توانید از صفحه آن دیدن کنید و یا با همکاران ما تماس بگیرید.

منبع: thomvest

تهیه و تالیف: هیئت تحریریه مدیرنو

برچسب ها: تفاوت کوچ و منتور, تفاوت کوچ و مشاور, تفاوت مشاور و منتور, تفاوت کوچ و مشاور.