مدیریت استراتژیک شامل شناسایی و بهکارگیری منابع یک شرکت برای دستیابی موفق به اهداف تجاری آن است. مدیریت استراتژیک همچنین مهارتی است که میتوانید آن را توسعه دهید و یکی از دورههای استاندارد در هر برنامه تحصیلات تکمیلی مدیریت بازرگانی به شمار میرود.
در این مقاله، درباره مدیریت استراتژیک، از جمله رویکردها، فرآیندها و مسیرهای شغلی ممکن، همه چیز را خواهید آموخت. سپس، اگر تمایل دارید مهارتهای خود را در مدیریت استراتژیک گسترش دهید، میتوانید در تخصص «رهبری و مدیریت استراتژیک» دانشگاه ایلینوی ثبتنام کنید، جایی که درباره ابزارهای اساسی برای تحلیل موقعیتهای کلیدی کسبوکار آموزش خواهید دید.
آیا میخواهید یاد بگیرید چگونه سازمانها تصمیمات کلان خود را میگیرند و استراتژیهای موفق را اجرا میکنند؟ در پادکست مدیریت استراتژیک علی معبودی، با مثالهای واقعی، نکات کاربردی و تجربیات حرفهای، رازهای مدیریت استراتژیک را کشف کنید و مهارتهای خود را برای هدایت سازمانها و کسبوکارها تقویت کنید.
مدیریت استراتژیک چیست؟
مدیریت استراتژیک شامل تدوین و اجرای برنامههایی است که به یک شرکت کمک میکند تا به اهداف تجاری خود دست یابد. این فرایند میتواند شامل تدوین استراتژی سالانه، برنامهریزی ساختار سازمانی و تخصیص منابع، رهبری ابتکارات تغییر، و کنترل فرآیندها و منابع باشد.
برنامهریزی استراتژیک شامل شناسایی چالشهای تجاری، انتخاب بهترین استراتژی، نظارت بر پیشرفت، و ایجاد اصلاحات در استراتژی اجراشده برای بهبود عملکرد است. ابزارهایی مانند تحلیل SWOT (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها) برای ارزیابی فرصتها و تهدیدهایی که میان سازمان، رقبا و بازار کلی وجود دارد، مورد استفاده قرار میگیرند.
مدیریت استراتژیک در سطوح گستردهتری مانند رهبری کل سازمان انجام میشود، اما میتواند در سطح دپارتمان یا تیم نیز اجرا گردد.
هدف کلی مدیریت استراتژیک چیست؟
فرآیند مدیریت استراتژیک به رهبران یک شرکت کمک میکند برای آینده برنامهریزی کنند. با در نظر داشتن این دیدگاه کلان، آنها میتوانند نقشه راهی ترسیم کنند که شامل گامهای اجرایی مشخصی باشد تا کارکنان بدانند به کجا میروند و چگونه میتوانند به شکلی کارآمد و مقرونبهصرفه به آنجا برسند.
از آنجا که این فرایند تکرارشونده است، برنامه استراتژیک میتواند (و باید) به طور مداوم همراه با تغییر چشمانداز بازار ارزیابی و اصلاح شود.
برخی از مزایای مالی مدیریت استراتژیک عبارتاند از:
- افزایش سهم بازار و سودآوری
- پیشگیری از ریسکهای قانونی
- بهبود درآمد و جریان نقدی
برخی از مزایای غیرمالی مدیریت استراتژیک عبارتاند از:
- کاهش بار مسئولیت از دوش هیئتمدیره
- امکان بررسی و ارزیابی عینی عملکرد
- فراهم کردن امکان اندازهگیری پیشرفت در گذر زمان
- ارائه دیدگاه کلی نسبت به آینده سازمان
رویکردهای مدیریت استراتژیک
دو رویکرد اصلی در مدیریت استراتژیک وجود دارد: تجویزی (Prescriptive) و توصیفی (Descriptive). در ادامه تفاوت آنها را بررسی میکنیم.
رویکرد تجویزی در مدیریت استراتژیک بر این موضوع تمرکز دارد که استراتژیها چگونه باید تدوین شوند. این مدل بیشتر رویکردی از بالا به پایین دارد و بر پایه تحلیل SWOT بنا شده است.
رویکرد توصیفی بر این موضوع متمرکز است که استراتژیها چگونه باید اجرا شوند. این مدل بیشتر بر آزمایش روشهای مختلف برای یافتن راهحلها و یادگیری از تجربه تکیه دارد و از روششناسی چابک (Agile) در مدیریت استراتژیک بهره میبرد.
با پادکست مدیریت استراتژیک علی معبودی، دنیای استراتژی و برنامهریزی کسبوکار را از دیدگاه یک کارشناس حرفهای تجربه کنید. هر قسمت این پادکست پر است از بینشهای عملی، تکنیکهای تصمیمگیری و راهکارهای اثباتشده که به شما کمک میکند مسیر رشد سازمان یا کسبوکار خود را با اطمینان بیشتری ترسیم کنید.
انواع مختلف مدیریت استراتژیک چیست؟
یکی از روشهای درک مدیریت استراتژیک، طبقهبندی تمرکز مدیریتی در قالب سه نوع استراتژی است:
- استراتژی کسبوکار (Business Strategy): برنامهای در سطح کلان است که در آن مشخص میکنید سازمان چگونه به اهداف خود دست خواهد یافت.
- استراتژیهای عملیاتی (Operational Strategies): برنامههایی بسیار دقیقتر هستند که در آن اقدامات لازم برای دستیابی به نتایج مورد نظر مشخص میشود.
- استراتژیهای تحولآفرین (Transformational Strategies): شامل ایجاد تغییرات اساسی در سازمان به منظور دستیابی به بهبودهای چشمگیر میباشند.
۵ مرحله فرآیند مدیریت استراتژیک
رایج است که فرآیند مدیریت استراتژیک را در قالب پنج مرحله در نظر بگیرند: شناسایی، تحلیل، تدوین، اجرا و ارزیابی.
۱. تعیین مسیر (Define the direction):
مرحله نخست در فرآیند مدیریت استراتژیک شامل شناسایی مسیر کلی و اهداف مشخص سازمان و تعیین اقداماتی است که باید برای دستیابی به آنها انجام شوند.
۲. تحلیل وضعیت فعلی (Analyze the current situation):
مرحله دوم شامل تحلیل و تحقیق است. با استفاده از ابزارهایی مانند تحلیل SWOT و بررسی منابع سازمان — از جمله بودجه، زمان، نیروی انسانی و سایر عوامل — میتوان درک بهتری از نقاط قوت و ضعف بهدست آورد و تشخیص داد چه چیزهایی باید حفظ یا حذف شوند تا عملکرد بهینه شود.
۳. تدوین استراتژی و برنامه اقدام (Outline the strategy and plan of action):
در این مرحله، بر اساس تحلیل وضعیت موجود، استراتژی و برنامه عملیاتی تدوین میشود. این گام شامل طراحی برنامهای مشخص و واقعبینانه است که به سازمان کمک میکند تا به اهداف خود دست یابد.
۴. اجرای برنامه (Execute the plan):
اجرای برنامه، چهارمین مرحله در فرآیند مدیریت استراتژیک است. در این گام، طرح تدوینشده به اجرا درمیآید و پیشرفت آن بهصورت مستمر پایش میشود. اگر از رویکرد توصیفی در استراتژی استفاده شود، ممکن است لازم باشد با تغییر شرایط، برنامه نیز اصلاح گردد.
۵. ارزیابی برنامه (Evaluate the plan):
ارزیابی، پنجمین و آخرین مرحله فرآیند مدیریت استراتژیک است. در این مرحله بررسی میشود که آیا سازمان به اهداف خود دست یافته است یا خیر. در صورت عدم دستیابی، میتوان برنامه را اصلاح و بهصورت خلاقانهتری اجرا کرد. بازخورد و تحلیل نتایج در این مرحله برای ارزیابی و آمادگی جهت آیندهای بهینه در کسبوکار ضروری است.
۲ نمونه از اجرای مدیریت استراتژیک در عمل
در ادامه، دو نمونه از بهکارگیری مدیریت استراتژیک در دنیای واقعی آورده شده است:
۱. پیادهسازی و بازسازی سیستمها و فناوریهای اطلاعاتی
فرض کنید شرکت A یک استارتآپ است که بهسرعت در حال رشد میباشد. این شرکت یک مشاور استراتژی استخدام میکند تا ارزیابی جامعی انجام دهد. مشاور متوجه میشود که شرکت برای برنامهها و ابزارهایی هزینه میپردازد که از آنها استفاده نمیکند. او با انجام نظرسنجی از کارکنان، نیازهای واقعی آنها را شناسایی کرده و فهرستی از ۲۰ برنامه (از میان ۱۰۰ مورد) تهیه میکند که میتوان آنها را بدون تأثیر منفی چشمگیر حذف کرد. پس از اجرای این تغییرات، شرکت دو ماه بعد بار دیگر از کارکنان نظرسنجی میکند تا نیازهای آنها را ارزیابی کند. در نهایت، این اقدام بهعنوان یک استراتژی مؤثر و کاهشدهنده هزینهها نتیجه داد.
۲. انتقال منابع (بودجه) به سمت جریانهای درآمدی موفقتر
مدیر ارشد بازاریابی شرکت B از واحد خود میخواهد تا استراتژی بازاریابی برند را مورد بررسی قرار دهد. مدیر بازاریابی متوجه میشود که کمپینهای بازاریابی ایمیلی شرکت بیشترین نرخ تبدیل را در میان تمام کانالها دارند. بنابراین بخشی از بودجه چاپ را به گسترش تیم بازاریابی ایمیلی اختصاص میدهد. تیم بازاریابی ایمیلی نیز استراتژی و برنامهای برای دستیابی به بخشهای جدید بازار تدوین میکند. پس از شش ماه، بودجه بیشتری برای حمایت از موفقیت این برنامه به آن تیم اختصاص داده میشود.
مشاغلی که از مدیریت استراتژیک استفاده میکنند
در درجات مختلف، استراتژی در بسیاری از نقشهای مدیریتی و رهبری در تمام صنایع ضروری است. با این حال، مدیریت استراتژیک تا حدی متفاوت است، زیرا شامل مدیریت و هدایت تکامل استراتژیهایی میشود که برای موفقیت سازمان حیاتی هستند. در ادامه چند شغل آورده شده است که مدیریت استراتژیک بخش اصلی وظایف آنها را تشکیل میدهد:
- مشاور مدیریت (Management Consultant)
- مشاور استراتژی سازمانی (Corporate Strategy Advisor)
- تحلیلگر کسبوکار (Business Analyst)
- مدیر استراتژی (Strategy Manager)
- مدیر توسعه کسبوکار (Business Development Manager)
- کارآفرین (Entrepreneur)
کدام صنایع از مدیریت استراتژیک استفاده میکنند؟
مدیران استراتژی و نقشهایی که از چارچوب مدیریت استراتژیک بهره میبرند — مانند مشاوران مدیریت — میتوانند در صنایع مختلفی فعالیت کنند. شرکتها بهدنبال متخصصان مدیریت استراتژیک هستند زیرا آنها درک عمیقی از کسبوکار، امور مالی، برنامهریزی سازمانی و موارد دیگر دارند.
برخی از بخشهایی که از مدیریت استراتژیک بهره میبرند عبارتاند از:
- امور مالی (Finance)
- بیمه (Insurance)
- فناوری (Technology)
- مدیریت دولتی (Public Administration)
- تولید (Manufacturing)
- مراقبتهای بهداشتی (Health Care)
- دولت (Government)
- و بسیاری از بخشهای دیگر.
جمع بندی
در مجموع، مدیریت استراتژیک فرآیندی پویا و چندمرحلهای است که به سازمانها کمک میکند مسیر رشد و موفقیت خود را با دقت بیشتری تعیین کنند. این رویکرد با تحلیل وضعیت موجود، تدوین استراتژیهای واقعبینانه، اجرای مؤثر برنامهها و ارزیابی مستمر نتایج، موجب بهبود عملکرد، افزایش سودآوری و خلق مزیت رقابتی پایدار میشود. از تدوین استراتژی تا تحول سازمانی، مدیریت استراتژیک نقشی کلیدی در هدایت تصمیمات هوشمندانه و توسعه پایدار دارد.
اگر سازمان شما به دنبال بهبود عملکرد، بازنگری در مسیر رشد یا طراحی نقشه راه استراتژیک خود است، مدیرنو با ارائه خدمات تخصصی *مشاوره مدیریت استراتژیک* در کنار شماست تا با بهرهگیری از تحلیلهای دقیق و راهکارهای کاربردی، مسیر تحقق اهداف سازمانیتان را هموار سازد.
اگر به دنبال یادگیری مهارتهای کلیدی مدیریت، بهبود عملکرد سازمان و آشنایی با استراتژیهای موفق هستید، پادکست مدیریت استراتژیک علی معبودی بهترین همراه شماست. با گوش دادن به این پادکست، علاوه بر دریافت نکات کاربردی، میتوانید تجربه مدیران موفق را در تصمیمگیریهای راهبردی و رشد پایدار کسبوکار بشنوید و الهام بگیرید.
به مشاوره نیاز دارید ؟ با ما تماس بگیرید
مشاوران متخصص ما آماده راهنمایی کردن شما هستند
02126248779
منبع: coursera
تهیه و تالیف: هیئت تحریریه مدیرنو
