رضایت شغلی یک عنصر حیاتی برای باانگیزه، متعهد و بهرهور بودن هر فرد است. طبق یک نظرسنجی رضایت شغلی گالوپ، تنها ۲۰٪ از کارکنان در سراسر جهان بهطور فعال در کار خود مشارکت دارند. این بدان معناست که ۸۰٪ باقیمانده یا مشارکت ندارند یا بهطور فعال بیعلاقه و جدا از کار خود هستند. این بیانگیزگی میتواند ناشی از چندین عامل باشد، از جمله نبود رضایت شغلی در کارکنان.
رضایت شغلی چیست؟
پاسخ یکتایی برای این سؤال وجود ندارد، زیرا رضایت شغلی میتواند برای افراد مختلف معانی متفاوتی داشته باشد. با این حال، به طور کلی، رضایت شغلی به میزان لذت یا خوشحالی فرد از شغلش اشاره دارد. این موضوع میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند ماهیت خود کار، محیط کاری، فرهنگ سازمان و روابط کارمند با همکارانش قرار گیرد. فردی که از شغل خود رراضی است، احتمال بیشتری دارد که بهرهور و باانگیزه باشد و کمتر تمایل به ترک موقعیت شغلی خود داشته باشد.
چرا رضایت شغلی مهم است؟
رضایت شغلی اهمیت دارد زیرا به بهرهوری، انگیزه و تعهد کارکنان کمک میکند. وقتی کارکنان از شغل خود راضی هستند، احتمال بیشتری وجود دارد که بهرهور باشند و برای بهترین عملکرد خود تلاش کنند. علاوه بر این، میتواند به افزایش سطح تعهد کارکنان منجر شود که این موضوع میتواند به ارائه خدمات بهتر به مشتریان و موفقیت سازمانی تبدیل شود. برای ایجاد نیروی کاری راضی، مهم است که بررسی شود کارکنان چه چیزهایی را در شغل خود ارزشمند میدانند و آن موارد فراهم گردد. همچنین سازمانها باید بکوشند محیط کاری مثبتی ایجاد کنند که در آن کارکنان احساس حمایت و قدردانی داشته باشند.
چگونه رضایت شغلی در سازمان را اندازهگیری کنیم؟
راههای مختلفی برای اندازهگیری میزان رضایت شغلی در سازمان وجود دارد، از جمله پرسشنامهها، مصاحبهها و گروههای متمرکز (focus groups). یکی از روشهای رایج برای سنجش رضایت شغلی استفاده از پرسشنامهای به نام شاخص توصیفی شغل (Job Descriptive Index یا JDI) است. در JDI از کارکنان خواسته میشود میزان رضایت خود از شغلشان را در مقیاسی از ۱ تا ۵ ارزیابی کنند؛ به طوری که ۱ به معنای «اصلاً راضی نیستم» و ۵ به معنای «کاملاً راضی هستم» است. این پرسشنامه همچنین از کارکنان میخواهد میزان علاقه خود به کار، میزان استفاده از مهارتها و تواناییها، میزان مشارکت در سازمان و میزان کنترل بر کارشان را ارزیابی کنند.
چه کسانی از رضایت شغلی استفاده میکنند؟
رضایت شغلی توسط گروههای مختلفی در محیط کار مورد استفاده قرار میگیرد. کارکنان از آن بهعنوان معیاری برای سنجش میزان خوشحالی خود از موقعیت شغلی فعلی و اینکه آیا کارشان برایشان رضایتبخش است یا نه استفاده میکنند. کارفرمایان از آن بهعنوان معیاری برای سنجش عملکرد کارکنان و میزان احتمال ماندن آنها در شرکت بهره میبرند. پژوهشگران نیز از آن بهعنوان معیاری برای بررسی نگرشهای کارکنان و چگونگی تأثیر آن بر بهرهوری استفاده میکنند.
رضایت شغلی چگونه ایجاد میشود؟
عوامل زیادی میتوانند منجر به رضایت شغلی کارکنان شوند. در اینجا برخی از مهمترین عوامل مؤثر بر رضایت شغلی در سازمان آمده است:
۱. استقلال (Autonomy)
انسانها ذاتاً تمایل دارند احساس توانمندی و استقلال داشته باشند. اگر کارمند احساس کند که بیش از حد تحت کنترل یا بیاعتماد مدیرش است، نتیجه آن بیانگیزگی و نارضایتی خواهد بود. در مقابل، استقلال میتواند فرد را در کار خوشحالتر و عملکرد او را در بالاترین سطح نگه دارد.
البته کارکنان نمیتوانند استقلال کامل داشته باشند، زیرا باید به سیاستها و رویههای سازمان پایبند باشند. اما سازمان میتواند اهداف و انتظارات روشنی تعیین کند و سپس به کارکنان اجازه دهد بهطور مستقل برای دستیابی به آن اهداف کار کنند.
بالاترین سطح استقلال شغلی زمانی است که فرد صاحب کسبوکار خودش باشد؛ جایی که خودش تصمیم میگیرد چه کاری انجام دهد و چگونه آن را پیش ببرد.
۲. فرصتهای رشد (Opportunities for Growth)
انجام کارهای چالشبرانگیز و حل مسائل محرک ذهنی میتواند معنادار و انرژیبخش باشد. مغز ما برای یادگیری مداوم ساخته شده است. بنابراین وقتی احساس کنید در شغل فعلیتان جای پیشرفت وجود ندارد، احتمالاً بهرهوریتان کاهش مییابد.
مثلاً تصور کنید بین دو انتخاب قرار دارید: یک مهندس با حقوق ۷۵ هزار دلار در سال یا کارمند عوارضی با حقوق ۲۵۰ هزار دلار در سال. احتمالاً در ابتدا حقوق بالاتر جذاب باشد، اما بهمرور کار یکنواخت و بدون چالش عوارضی شما را بهشدت ناراضی خواهد کرد.
۳. پاداش و قدردانی (Reward & Recognition)
کارمندانی که احساس میکنند کارشان ارزشمند و مورد قدردانی است، بیشتر احتمال دارد از شغلشان رضایت داشته باشند. قدردانی میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد: تحسین کلامی، پاداش مالی، ترفیع یا حتی عنوان «کارمند نمونه ماه».
اما همیشه پاداش مالی نیست؛ گاهی تنها احساس موفقیت و تأثیرگذاری در کار میتواند بهترین انگیزه باشد.
۴. تعادل کار و زندگی (WorkLife Balance)
تعادل میان کار و زندگی برای داشتن یک زندگی سالم و شاد ضروری است، بهویژه حالا که دورکاری رایجتر شده است. کارمندانی که احساس میکنند کار در زندگی شخصیشان اختلال ایجاد میکند، بیانگیزه و کمبازده میشوند.
داشتن حجم کاری منطقی نیز بخش مهمی از این تعادل است. برخی افراد ممکن است فقط ۴۰ ساعت در هفته کار کنند اما فشار کاری آنقدر زیاد باشد که استرس و اضطراب شدیدی تجربه کنند.
۵. محیط کار مثبت (Positive Work Environment)
محیط کاری مثبت برای رضایت شغلی کارکنان حیاتی است. حتی اگر حقوق و مزایا خوب باشد، اگر محیط کار سمی باشد، کارمند ممکن است شرکت را ترک کند. محیط سمی منجر به استرس، فرسودگی و بیانگیزگی میشود.
وقتی نظرات کارکنان ارزشمند تلقی شود و ارتباطات آزاد با همکاران و مدیران برقرار باشد، محیط کار مثبت ایجاد میشود و این تأثیر مثبت میتواند به کل سازمان سرایت کند.
۶. جبران خدمات منصفانه (Fair Compensation & Benefits)
هر کسی سزاوار دستمزد عادلانه برای کار خود است. وقتی کارکنان احساس کنند دستمزدشان متناسب با تلاششان نیست، دچار بیانگیزگی و کاهش بهرهوری میشوند. حقوق و مزایای عادلانه نهتنها استعدادهای برتر را جذب میکند بلکه کارکنان موجود را حفظ کرده و به افزایش رضایت شغلی در سازمان کمک میکند.
۷. روابط خوب (Good Relationships)
رضایت شغلی و میزان تعهد کارکنان بهشدت تحت تأثیر روابطشان با همکاران و مدیران است. داشتن دوستیها و روابط قوی در محیط کار میتواند حس وفاداری و همکاری را تقویت کند. در مقابل، کسانی که در محل کار روابط خوبی ندارند، ممکن است احساس تنهایی و بیانگیزگی کنند.
۸. ارزشهای سازمان (Company Values)
وقتی اهداف شخصی کارکنان با اهداف سازمان هماهنگ باشد، رضایت شغلی افزایش مییابد. باور به مأموریت و ارزشهای سازمانی انگیزه بیشتری برای کار روزانه ایجاد میکند و حس تعلق و تعهد را تقویت مینماید.
اگر با ارزشهای سازمان خود همسو نیستید، شاید زمان تغییر فرا رسیده باشد. پیدا کردن شرکتی که ارزشهایش با باورهای شما هماهنگ باشد میتواند رضایت بیشتری به همراه داشته باشد.
یافتن رضایت شغلی از طریق فرانچایز (Franchising)
همانطور که اشاره شد، مالکیت کسبوکار میتواند راهی عالی برای یافتن رضایت شغلی باشد. وقتی رئیس خودتان باشید، میتوانید روی کاری تمرکز کنید که به شما شادی و معنا میبخشد.
البته این مسیر ساده نیست؛ مالکیت کسبوکار چالشهای خاص خودش را دارد و بسیاری از کسبوکارها شکست میخورند. خوشبختانه فرانچایزرها (صاحبان امتیاز برند) با مدلهای تجاری اثباتشده میتوانند به شما کمک کنند موانع را راحتتر پشت سر بگذارید و خطر شکست و زیان مالی را کاهش دهند.
یافتن یک فرانچایز مناسب میتواند انگیزه، تعهد، رضایت شغلی و تحقق فردی شما را افزایش دهد.
چگونه یک پرسشنامه رضایت شغلی طراحی میکنید؟
1. هدف از پرسشنامه را مشخص کنید.
2. سؤالاتی طراحی کنید که به شما کمک کند بفهمید چرا کارکنان از شغل خود راضی یا ناراضی هستند.
3. پرسشنامه را بهصورت آزمایشی اجرا کنید تا مطمئن شوید سؤالات واضح هستند و نتایج قابل استفاده خواهند بود.
4. پرسشنامه را بین کارکنان توزیع کرده و پاسخها را جمعآوری کنید.
5. نتایج را تحلیل کنید و برنامههای عملی برای رفع حوزههای نارضایتی شغلی تدوین نمایید.
جمع بندی: چگونه رضایت شغلی را بالا ببریم؟
برای افزایش رضایت شغلی کارکنان، سازمان ها باید محیطی مثبت و حمایتگر ایجاد کنند که در آن کارکنان احساس ارزشمندی و قدردانی داشته باشند. فراهم کردن فرصتهای رشد و ارتقا، پرداخت منصفانه، ایجاد تعادل بین کار و زندگی، و اعتماد به کارکنان برای داشتن استقلال در کار از مهمترین اقداماتی است که به بهبود انگیزه و رضایت آنها کمک میکند. همچنین قدردانی و پاداش برای عملکرد خوب، چه بهصورت مالی و چه غیرمالی، نقش بزرگی در افزایش انگیزه و شادی کارکنان دارد.
از سوی دیگر، روابط سالم با همکاران و مدیران و همسویی ارزشهای فردی با ارزشهای سازمانی، میتواند حس تعلق و تعهد را تقویت کند. زمانی که کارکنان باور داشته باشند که کارشان معنادار است و به اهداف سازمانی کمک میکند، نهتنها رضایت بیشتری تجربه میکنند بلکه بهرهوری بالاتری نیز دارند. در این شرایط، هم کارکنان و هم سازمان به موفقیت بیشتری دست خواهند یافت.
اگر در مدیریت منابع انسانی خود نیاز به آموزش و یا مشاوره منابع انسانی دارید از طریق راه های ارتباطی با ما در تماس باشید .
به مشاوره نیاز دارید ؟ با ما تماس بگیرید
مشاوران متخصص ما آماده راهنمایی کردن شما هستند
02126248779
منابع:
تهیه و تالیف: هیئت تحریریه مدیرنو
