در این مقاله از مدیرنو با انواع تیم سازی در سازمان آشنا میشویم و بررسی میکنیم هر مدل چه کاربردی دارد و برای چه هدفی مناسبتر است.
تعریف تیم سازی در سازمان و کسب و کار
تیم سازی(Team Building) مجموعهای از فعالیتها و تجربههای هدفمند است که با توجه به نیاز سازمان و وضعیت تیم طراحی میشود تا همکاری، ارتباطات، اعتماد، خلاقیت و هماهنگی میان اعضای تیم را بهبود دهد.
اگر صاحب کسب و کار یا مدیر سازمان هستید و در تیم سازی چالش دارید، فرم زیر برای کمک به شما طراحی شده است.
انواع تیم سازی در کسب و کار کداماند؟
تیم سازی انواع مختلفی دارد و سازمانها میتوانند بر اساس اهداف، فرهنگ سازمانی، تعداد کارکنان و بودجه خود از مدلهای مختلف استفاده کنند. در ادامه به معرفی متداولترین انواع تیم سازی میپردازیم:
تیم سازی خلاقانه
تیمسازی خلاقانه یکی از رویکردهای تیمسازی در کسبوکار است که با هدف تقویت خلاقیت، ایدهپردازی و نگاه متفاوت به مسائل سازمانی انجام میشود. این نوع تیمسازی برای کسبوکارهایی که نوآوری، حل مسئله و تولید ایده در آنها اهمیت دارد، میتواند به شکل مؤثری به بهبود همکاری میان اعضای تیم کمک کند.
در محیط کاری، ممکن است همه افراد فرصت یکسانی برای نشان دادن تواناییهای خود نداشته باشند. برای مثال، کارمندی که در جلسات رسمی کمتر صحبت میکند، ممکن است در شرایطی که امکان ایدهپردازی آزادانه وجود دارد، ایدههای ارزشمندی ارائه دهد. یا فردی که در وظایف روزمره کمتر با مسئلههای پیچیده مواجه میشود، در یک موقعیت متفاوت توانایی بالایی در حل مسئله از خود نشان دهد.
هدف تیمسازی خلاقانه این است که با ایجاد شرایطی متفاوت از فضای معمول کار، اعضای تیم را از الگوهای فکری تکراری خارج کند و فرصت بیشتری برای تجربه، ایدهپردازی، آزمون راهحلهای جدید و همکاری با یکدیگر در اختیار آنها قرار دهد.
یکی از روشهای اجرای این نوع تیمسازی، استفاده از فعالیتهای خلاقانه گروهی است. برای مثال، میتوان اعضای تیم را در یک چالش ایدهپردازی قرار داد و از آنها خواست در گروههای کوچک برای یک مسئله واقعی کسبوکار، چند راهحل متفاوت ارائه کنند. فعالیتهایی مانند طراحی یک محصول فرضی، ساخت یک داستان گروهی یا حل یک مسئله با محدودیتهای مشخص نیز میتوانند برای تقویت خلاقیت و همکاری تیمی مورد استفاده قرار بگیرند.
تیمسازی خلاقانه میتواند به تقویت موارد زیر کمک کند:
- خلاقیت فردی و جمعی
- ایدهپردازی و نوآوری
- انعطافپذیری در مواجهه با مسائل
- مهارت حل مسئله
- پذیرش دیدگاهها و ایدههای متفاوت
- همکاری میان افراد با شخصیتها و سبکهای فکری مختلف
- افزایش اعتمادبهنفس در بیان ایدهها
تیم سازی مجازی
تیمسازی مجازی یکی از انواع تیمسازی در کسبوکار است که برای تقویت ارتباط، همکاری و حس تعلق میان اعضای تیمهای دورکار و پراکنده طراحی میشود. با گسترش دورکاری و فعالیت تیمها در شهرها و کشورهای مختلف، بسیاری از کارکنان دیگر فرصت تعاملات روزمره و ارتباطات غیررسمی محیط کار را ندارند.
در چنین شرایطی، اصل تعامل در تیمسازی مجازی باید تقویت شود که به حفظ ارتباط میان اعضای تیم و تقویت روابط کاری کمک کند.
در یک تیم دورکار، ممکن است کارکنان وظایف خود را بهدرستی انجام دهند، اما به مرور زمان ارتباط میان آنها محدود به پیامها، ایمیلها و جلسات کاری شود. در نتیجه، شناخت متقابل اعضای تیم، صمیمیت، اعتماد و احساس تعلق به تیم ممکن است کاهش پیدا کند. تیمسازی مجازی تلاش میکند بخشی از این ارتباط از دست رفته را به شکلی هدفمند در فضای آنلاین ایجاد کند.
در اجرای این نوع تیم سازی، باید فعالیتهایی برای اعضای تیم تدارک ببینید که به همکاری، گفتوگو و تعامل آنها نیاز داشته باشد. برای مثال، میتوان یک کارگاه آنلاین حل مسئله برگزار کرد و اعضای تیم را در گروههای کوچک قرار داد تا برای یک مسئله واقعی کسبوکار راهحل پیدا کنند.
فعالیتهای ایدهپردازی آنلاین، شبیهسازی یک موقعیت کاری، بحث گروهی درباره یک چالش سازمانی یا حتی یک فعالیت ساده برای آشنایی بیشتر اعضای تیم نیز میتواند در تقویت تیمهای مجازی مؤثر باشد.
انتخاب فعالیت باید به هدف تیمسازی وابسته باشد. اگر هدف، تقویت ارتباط میان اعضای تیم است، فعالیتهایی که افراد را به گفتوگو و شناخت یکدیگر وادار میکنند مناسبترند. اگر هدف، تقویت همکاری و حل مسئله است، میتوان یک چالش گروهی آنلاین بر اساس یک مسئله واقعی کسبوکار طراحی کرد.
تیم سازی سفارشی
سازمانها شبیه یکدیگر نیستند؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت یک مدل ثابت تیم سازی برای همه سازمانها نتیجه یکسانی داشته باشد. ممکن است یک تیم با ضعف اعتماد و همکاری مواجه باشد، تیم دیگری مشکل ارتباطات داخلی داشته باشد و تیم سوم برای افزایش خلاقیت و نوآوری به یک برنامه هدفمند نیاز داشته باشد.
تیم سازی سفارشی یکی از انواع تیمسازی در کسبوکار است که بر اساس همین تفاوتها شکل میگیرد. در این رویکرد، به جای انتخاب یک فعالیت آماده و اجرای آن برای همه تیمها، ابتدا نیاز، چالش و هدف تیم مشخص میشود و سپس فعالیتها و برنامه تیمسازی متناسب با همان هدف طراحی میشوند.
برای مثال، اگر هدف سازمان بهبود ارتباطات میان اعضای تیم باشد، میتوان از فعالیتهایی استفاده کرد که افراد را به گفتوگو، گوش دادن فعال و همکاری برای رسیدن به یک نتیجه مشترک وادار میکنند. اگر مسئله اصلی تقویت خلاقیت و نوآوری باشد، فعالیتهایی مانند چالشهای ایدهپردازی، حل مسئله یا هکاتون میتوانند ابزار مناسبی برای رسیدن به این هدف باشند.
در تیمهایی که اعضای جدیدی به سازمان یا تیم اضافه شدهاند نیز میتوان برنامه را با هدف آشنایی، ایجاد ارتباط و شکلگیری روابط کاری طراحی کرد. در این شرایط، فعالیتهای تعاملی با محوریت شناخت اعضای تیم یا آشنایی با ارزشها و فرهنگ سازمانی میتوانند مفید باشند.
تیمسازی سفارشی میتواند برای اهداف مختلفی از جمله موارد زیر طراحی شود:
- بهبود ارتباطات و همکاری تیمی
- افزایش اعتماد میان اعضای تیم
- حل تعارضهای موجود در تیم
- افزایش تعامل و مشارکت کارکنان
- آشنایی و هماهنگی اعضای جدید و قدیمی
- تقویت فرهنگ سازمانی و ارزشها
- بهبود هماهنگی میان اعضای تیم در انجام وظایف
تیم سازی تعاملی
تیمسازی تعاملی یکی از انواع تیم سازی در کسبوکار است که در آن اعضای تیم با مشارکت مستقیم در یک تجربه مشترک، مهارتهای همکاری و تعامل خود را تقویت میکنند.
در این مدل، افراد صرفاً دریافتکننده آموزش یا تماشاگر یک برنامه نیستند؛ بلکه باید در جریان یک موقعیت مشترک با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، اطلاعات را به اشتراک بگذارند و برای رسیدن به یک نتیجه مشخص تصمیم بگیرند.
هدف از تیمسازی تعاملی، ایجاد شرایطی است که اعضای تیم بتوانند نحوه همکاری خود را در عمل تجربه کنند. در چنین موقعیتهایی، تفاوت میان سبک ارتباطی افراد، نحوه تصمیمگیری، میزان اعتماد به یکدیگر و شیوه تقسیم مسئولیتها بیشتر نمایان میشود. همین تجربه میتواند به تیم کمک کند نقاط قوت و ضعف خود را بهتر بشناسد و برای بهبود همکاری میان اعضا آمادهتر شود.
این نوع تیمسازی بهویژه برای تیمهایی مفید است که نیاز دارند همکاری، ارتباطات و تصمیمگیری میان اعضای آنها تقویت شود. همچنین زمانی که سازمان میخواهد کارکنان را در شرایطی متفاوت از فضای روزمره کاری قرار دهد و فرصت تجربه همکاری واقعی را برای آنها فراهم کند، تیمسازی تعاملی میتواند گزینه مناسبی باشد.
برای اجرای تیم سازی تعاملی فعالیتهایی که اعضای تیم را به مشارکت و تصمیمگیری مشترک وادار میکنند، برای این مدل مناسب هستند. برای مثال شبیهسازی موقعیتهای کاری، چالشهای گروهی حل مسئله، سناریوهای تصمیمگیری و برخی فعالیتهای داستانمحور میتوانند ابزار اجرای تیمسازی تعاملی باشند.
تفاوت اصلی تیم سازی تعاملی با یک برنامه آموزشی معمول این است که افراد صرفاً درباره همکاری صحبت نمیکنند؛ بلکه فرصت تجربه کردن همکاری را پیدا میکنند. همین مشارکت مستقیم میتواند یادگیری و شناخت متقابل اعضای تیم را عمیقتر کند.
پیشنهاد مطالعه: تیم سازی در سازمان: 0 تا 100 تیم بیلدینگ سازمانی
چگونه بهترین نوع تیم سازی را برای سازمان انتخاب کنیم؟
اگر میخواهید بهترین نوع تیم سازی را در سازمان و کسب و کار خود پیاده سازی کنید، راهکارهای زیر میتوانند به شما کمک کنند:
کمک گرفتن از خدمات مشاوره کسب و کار
اول از همه توصیه میکنیم که برای انتخاب نوع تیم سازی از یک مشاور کسب و کار کمک بگیرید. اطمینان داشته باشید که مشاوره کسبوکار میتواند یکی از راهحلهای مؤثر برای تصمیمگیری دقیقتر باشد؛ البته در انتخاب مشاور توجه داشته باشید که فرد مورد نظر حتماً رزومهی مستند در زمینهی تیم سازی در سازمانها داشته باشد.
در مشاوره کسبوکار، قرار نیست صرفاً یک مدل آماده برای تیمسازی پیشنهاد شود؛ ابتدا شرایط سازمان، ساختار تیم، روابط میان اعضا و چالشهای موجود بررسی میشود و سپس بر اساس این شناخت، راهکار مناسب پیشنهاد خواهد شد. به این ترتیب، تیمسازی میتواند در خدمت یک هدف مشخص سازمانی قرار بگیرد و صرفاً به یک برنامه مقطعی برای کارکنان تبدیل نشود.
از دورههای آموزش تیم سازی کمک بگیرید.
اگر میخواهید تیمسازی را به شکل اصولی در سازمان خود اجرا کنید، شرکت در دوره آموزش تیم سازی نیز میتواند یکی از راههای مؤثر باشد. در این دورهها مدیران و مسئولان تیمها با اصول شکلگیری تیم، نقشها و روابط میان اعضا، عوامل مؤثر بر عملکرد تیم و روشهای مدیریت و توسعه تیم آشنا میشوند.
دورههای تیمسازی میتوانند بهصورت آنلاین یا حضوری برگزار شوند و بسته به نیاز سازمان، برای مدیران، سرپرستان یا حتی اعضای تیم طراحی شوند. همچنین میتوان آموزشها را با تمرینها و مثالهای واقعی سازمان ترکیب کرد تا آموختهها مستقیماً در محیط کار قابل استفاده باشند.
اگر سازمان شما به دنبال ایجاد تیمهای هماهنگتر، افزایش همکاری کارکنان و بهبود عملکرد تیمهاست، آموزش تیمسازی میتواند در کنار مشاوره و سایر اقدامات توسعهای، مسیر مناسبی برای رسیدن به این هدف باشد.
شرایط سازمان خود را صادقانه بررسی کنید.
همواره توجه داشته باشید که قبل از انتخاب نوع تیم سازی خود، ابتدا به پنج سؤال پاسخ دهید؛ پاسخ این سؤال برای همه سازمانها یکسان نیست:
1. مشکل اصلی سازمان چیست؟
آیا ارتباطات ضعیف است؟ اعتماد پایین است؟ تعارض میان افراد وجود دارد؟ کارکنان جدید هنوز با تیم هماهنگ نشدهاند؟ یا تیم به خلاقیت بیشتری نیاز دارد؟
2. هدف از تیم سازی چیست؟
هدف باید مشخص و قابل ارزیابی باشد؛ مثلاً میخواهیم همکاری میان اعضای تیم را تقویت کنیم.
3. چه افرادی در سازمان هستند؟
سن، تعداد افراد، نوع رابطه آنها با یکدیگر، سطح مدیریتی و حتی ویژگیهای فرهنگی تیم میتواند روی انتخاب نوع تیم سازی مناسب تأثیر بگذارد.
4. تیم کسب و کار حضوری است یا آنلاین؟
اگر تیم شما پراکنده است، تیمسازی مجازی میتواند گزینه مناسبی باشد؛ در مقابل، برای تیمهایی که در یک محل حضور دارند، سایر انواع تیم سازی هم مناسب است.
5. بعد از تیم سازی چه تغییری باید اتفاق بیفتد؟
این مهمترین سؤال است. اگر نتوانید بگویید بعد از پایان تیم سازی چه تغییری باید در سازمان ایجاد شود، احتمالاً هنوز هدف تیم سازی بهدرستی تعریف نشده است.
پیشنهاد مطالعه: ۱۵ اصل ساخت تیمهای با عملکرد بالا
چرا شناخت انواع تیم سازی اهمیت دارد؟
تیمسازی نامتناسب میتواند پیامدهای مختلفی برای سازمان داشته باشد، از جمله:
هدررفت بودجه و منابع سازمان: تیمسازی نیازمند صرف هزینه، زمان و منابع انسانی است. وقتی رویکرد انتخابشده با نیاز واقعی تیم تناسب نداشته باشد، سازمان منابع خود را صرف اقدامی میکند که بازده مورد انتظار را ایجاد نمیکند.
تداوم مشکلات تیمی: یکی از مهمترین پیامدهای تیمسازی نامناسب این است که مسئله اصلی تیم همچنان باقی میماند. ممکن است سازمان تصور کند برای بهبود شرایط اقدام کرده، اما مشکلاتی مانند بیاعتمادی، ضعف ارتباطات، تعارض یا ناهماهنگی همچنان ادامه داشته باشند.
کاهش بهرهوری تیم: وقتی نیازهای واقعی تیم نادیده گرفته شوند، انرژی و تمرکز کارکنان به جای بهبود همکاری و عملکرد، صرف مسیری میشود که تأثیر مستقیمی بر عملکرد آنها ندارد.
ایجاد نگرش منفی نسبت به تیمسازی: اگر کارکنان چند بار با رویکردهایی مواجه شوند که با شرایط واقعی آنها تناسب ندارد، ممکن است تیمسازی را اقدامی نمایشی، اجباری یا بدون فایده تلقی کنند و در برنامههای بعدی نیز مشارکت کمتری داشته باشند.
افزایش تنش و تعارض: تیمسازی نامناسب در بعضی شرایط میتواند به جای کاهش تعارض در سازمان، آنها را آشکارتر یا حتی تشدید کند. بهخصوص زمانی که نوع تیمسازی با سطح اعتماد، روابط و وضعیت فعلی تیم هماهنگ نباشد.
کاهش اعتماد به تصمیمهای مدیریتی: وقتی کارکنان نتیجهای از برنامههای تیمسازی نمیبینند، ممکن است نسبت به تصمیم مدیران برای توسعه و بهبود تیم نیز دچار تردید شوند.
از دست رفتن فرصت اصلاح تیم: هر بار که سازمان برای بهبود یک تیم اقدام میکند، فرصتی برای شناخت و اصلاح مشکلات آن وجود دارد. انتخاب رویکرد نامناسب میتواند این فرصت را از بین ببرد و باعث شود مشکلات برای مدت طولانیتری ادامه پیدا کنند.
در نهایت، شناخت انواع تیمسازی فقط برای انتخاب یک برنامه مناسب اهمیت ندارد؛ بلکه به سازمان کمک میکند از انتخابهای پرهزینه و کماثر جلوگیری کند. وقتی مدیر بداند هر نوع تیمسازی برای چه شرایطی مناسب است، میتواند به جای برخورد یکسان با همه تیمها، رویکردی متناسب با مسئله، ساختار و هدف هر تیم در نظر بگیرد.
